Bureau Waardenburg
Varkensmarkt 9
4101 CK Culemborg
T: 0345 512710
e-mail buwa

EU parliament backs plan to prevent the spread of invasive alien species
U bevindt zich hier:

Twee nieuwe soorten kroos voor Nederland

De smalle wolffia in zijaanzicht. De diepe onderzijde en het kleurverschil met de bovenzijde zijn kenmerkend.

Bij inventarisaties van waterplanten in juli 2014 troffen we twee nieuwe exotische kroossoorten aan. De determinatie hebben wij ook middels barcodering weten te bevestigen.

Het wortelloos kroos (Wolffia arrhiza) is met een lengte van minder dan anderhalve millimeter verreweg de kleinste inheemse vaatplant van Nederland. Recentelijk heeft Bureau Waardenburg echter twee exotische wolffia's aangetroffen, die ongeveer net zo groot zijn als het wortelloos kroos. Daarmee heeft de kleinste waterplant van Nederland concurrentie.

Smalle wolffia

In juli van dit jaar vonden we als eerste de smalle wolffia (W. australiana) in twee sloten in Zuid-Holland. Deze soort verschilt van de andere soorten door onder andere het smalle oppervlak en de lange 'kiel' onder water, waardoor het plantje ruim twee keer zo hoog is als breed (zie foto). Het oorspronkelijk voorkomen van de smalle wolffia is beperkt tot Australië en Nieuw-Zeeland. 

Colombiaanse wolffia

Nader onderzoek naar wolffia's in verschillende provincies leverde al gauw de tweede nieuwe soort op: de Colombiaanse wolffia (W. columbiana). Deze soort heeft zowel Noord- als Zuid-Amerika als oorspronkelijk leefgebied. Deze soort onderscheidt zich door haar bolle vorm en een andere kleurverdeling, zie foto. 

 

Bovenaanzicht van beide nieuwe soorten wolffia: de smalle plantjes zijn smalle wolffia en de ronde zijn Colombiaanse wolffia.

Huidig bekende verspreiding in Nederland

Ondertussen is gebleken dat de Colombiaanse wolffia ruim verspreid voorkomt, met vondsten in Zuid-Holland, Noord-Holland, Gelderland, Overijssel en Groningen. Colombiaanse wolffia is winterhard, iets wat uit haar oorspronkelijk leefgebied al bekend was. Voor de smalle wolffia is het nog spannend of deze zich in het Nederlandse klimaat staande weet te houden.

Import met vijverplanten

Waarschijnlijk zijn zowel smalle als Colombiaanse wolffia onbedoeld meegekomen met import van voor de vijver bedoelde exoten als watersla of waterhyacint. Dit geldt ook voor de uit Azië afkomstige Wolffia globosa, die nog niet in het Nederlandse buitenwater is aangetroffen. Deze soort is door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al wel als vervuiling aangetroffen bij import van egeria uit Maleisië. 

Gevolgen 

We verwachten dat de komst van de exotische wolffia's hooguit zeer beperkte effecten heeft voor het waterbeheer in Nederland. In Nederland groeien wolffia's vrijwel altijd tussen andere kroossoorten en we vinden deze exoten tot op heden dan ook alleen in wateren die sowieso een kroosdek hebben. In delen van Zuid-Holland blijkt Colombiaanse wolffia intussen algemener dan het inheemse wortelloos kroos. Dat zou een aanwijzing kunnen zijn dat concurrentie een rol speelt, maar het kan ook dat de nieuwkomer minder kritisch is ten aanzien van de waterkwaliteit.

Barcodering

Om zekerheid te krijgen zijn de morfologische determinaties gecontroleerd met behulp van zogenaamde barcodering. Hiervoor heeft de NVWA delen van het DNA in kaart gebracht en vergeleken met gegevens uit internationale databases. Dit heeft de morfologische determinaties bevestigd. Om tot een zekere determinatie op basis van uiterlijk te komen is het nodig meerdere kenmerken te combineren. 

Oproep

In samenwerking met Johan van Valkenburg van de NVWA gaan we de verspreiding van de diverse soorten wolffia beter in kaart brengen. Gedocumenteerde waarnemingen zijn bij ons dan ook meer dan welkom! Dit kan door levend materiaal op te sturen naar één van de contactpersonen bij Bureau Waardenburg. Ook is het mogelijk om de waarneming met duidelijke foto's in te voeren in Waarneming.nl. 

Contactpersonen: