Bureau Waardenburg
Varkensmarkt 9
4101 CK Culemborg
T: 0345 512710
e-mail buwa

Wat is een onderwaterzuiger?
U bevindt zich hier:

Bemonsteren met de onderwaterzuiger

 

wat is een onderwaterzuiger?

De onderwaterzuiger is een apparaat dat speciaal is ontwikkeld om macrofauna en vislarven op een effectieve en diervriendelijke manier te bemonsteren op de waterbodem en hard substraat. 

Het apparaat zuigt sediment en organismen die in en op de bodem leven, door een buis omhoog. Alles wordt opgevangen en door een zeef geleid. Zand, grind, slib en de aanwezige organismen worden vervolgens van elkaar gescheiden. Verschillende typen en formaten onderwaterzuiger maken het mogelijk zowel in diep als ondiep water te bemonsteren. 

Een groot voordeel van de onderwaterzuiger is dat een groot bodemoppervlak bemonsterd kan worden. Een ander voordeel is dat ook grof substraat, zoals grote stenen of bomen, bemonsterd kunnen worden zonder dat dit substraat naar boven gebracht hoeft te worden. Het risico van het  boven water verzamelen van macrofauna, is namelijk dat mobiele soorten dan al van het substraat verdwenen zijn. Het onder water verzamelen heeft bovendien een ergonomisch voordeel, omdat je zware stenen niet hoeft te tillen.

Waar wordt het toegepast? 

De onderwaterzuiger zetten wij het
 gehele jaar in bij verschillende projecten 
om de verspreiding en het voorkomen van diverse soorten fauna te onderzoeken. Een voorbeeld hiervan is het pilot-project 'rivierhout' van Rijkswaterstaat, in de Lek, de Nederrijn en de IJssel. In dit project zijn gehele bomen met, takken, wortels en stam in de rivier verankerd. Van die bomen wordt een vast kwadrant bemonsterd op macrofauna. Op deze manier kan zowel de soortsamenstelling als de dichtheid van de macrofaunagemeenschap nauwkeurig en reproduceerbaar bepaald worden. Deze methode hebben we ook succesvol toegepast voor het bemonsteren van scheepswrakken op de Noordzee en van rifballen in het Markermeer.

Actuele stand van zaken rond de pilot rivierhout is te vinden op de website van rijkswaterstaat/rivierhout.

Bijzondere waarnemingen

Een ander bijzonder project is onderzoek naar
 larven van rivierprik en rivierrombout langs de Waal achter de langsdammen bij Wamel en Ophemert.
 Met de onderwaterzuiger werden op een klein oppervlak negen exemplaren van rivierprik aangetroffen. Omdat het zeer jonge exemplaren waren, is het aannemelijk dat de larven op deze locatie uit hun ei gekropen zijn en dat rivierprik zich voortplant in de Waal. Dit was nog niet eerder aangetoond. Ook zijn larven van de zeldzame rivierrombout gevonden. Het monitoren van deze soort gebeurt doorgaans
 door het zoeken naar achtergebleven huidjes op de
 oever. Deze methode is echter niet altijd even 
effectief door het weer- en seizoensgebonden
karakter. Met de onderwaterzuiger kunnen we deze soorten nu jaarrond en doeltreffend inventariseren.

Update april 2018. Het rapport over dit bijzondere werk, Kritische benthische soorten in de Waal. Onderzoek naar het voorkomen van larvale rivier- en zeeprik, rivierrombout en volwassen najaden, is nu te downloaden.

Hoe nu verder?

We vinden steeds nieuwe toepassingen voor de onderwaterzuiger, zoals het bemonsteren van pelagische oesterlarven en het selectief verwijderen van exotische waterplanten. 

Maar ook werken we aan verdere standaardisatie van de methode, om als alternatief te dienen voor traditionele macrofauna bemonsteringsmethoden van de waterbeheerders. Zo wordt nu bij reguliere MWTL bemonsteringen van Rijkswaterstaat de onderwaterzuigermethode vergeleken met de stenengrijper, de traditionele bemonsteringsmethode van hard substraat. Wij zijn erg benieuwd naar de uitkomsten.

Voor vragen over de onderwaterzuiger kunt u contact opnemen met: