Bureau Waardenburg
Varkensmarkt 9
4101 CK Culemborg
T: 0345 512710
e-mail buwa

Large woody debris in rivers
U bevindt zich hier:

Rivierhout verhoogt biodiversiteit onder water

Rijkswaterstaat heeft dode bomen in de Lek, de Nederrijn en de IJssel aangebracht. Het doel daarvan is de biodiversiteit onder water te verhogen, zodat ook de score voor de Kaderrichtlijn Water verbetert.

Bureau Waardenburg heeft geadviseerd hoe dit effectief en veilig kan en de meerwaarde voor het onderwaterleven in beeld gebracht.

Onderstaande video over rivierhout hebben we voor Rijkswaterstaat gemaakt.

Verbetering biodiversiteit vis, macrofauna en KRW-score

In een natuurlijke rivier liggen meestal volop dode bomen langs de oever. Langs de Nederlandse rivieren worden dode bomen weggehaald om eventuele schade aan bruggen of schepen te voorkomen.

Dode bomen zorgen echter voor meer variatie onder water en vormen een belangrijk leefgebied voor bijzondere macrofauna soorten. Vissen profiteren van de schuilplekken tussen de takken en stronken en het voedsel dat op de bast groeit. Dit kan bijdragen aan een hogere KRW-score. Daarom heeft Rijkswaterstaat een pilotstudie (2014-2017) uitgevoerd waarbij op verschillende plekken in de Rijntakken dode bomen onder water zijn aangebracht. 

Goedkope maatregel naast verlagen van oevers en aanleg van geulen en vooroevers

Foto Rijkswaterstaat. Bron: ©Blik onder water

Aanleiding voor de proef is dat de KRW-scores langs de rivieren de laatste jaren, ondanks allerlei maatregelen, nog niet duidelijk verbeteren. Op basis van een analyse van monitorinsgresultaten ('Evaluatie effectiviteit vooroevers Lek') heeft Bureau Waardenburg bijvoorbeeld geadviseerd om voor de Lek wat extra's te doen, naast de aanleg van geulen en vooroevers en het verlagen van oevers. De kribvakken van Nederlandse rivieren zijn vaak uniform en arm aan structuur. Naar verwachting brengen de dode bomen hier verbetering in. Bijkomend voordeel is dat deze maatregel niet duur is. 

Om voorzichtig te beginnen zijn in eerste instantie alleen locaties gekozen die niet direct in de rivier liggen: een vistrap, en geul en achter een vooroever. Zo is op voor scheepvaart ongevaarlijke plekken praktische ervaring opgedaan met het verankeren van de bomen. Het experiment is gemonitord zodat de effectiviteit en de veiligheid goed beoordeeld kunnen worden. 

De effecten van rivierhout op het onderwaterleven

Bureau Waardenburg heeft samen met Alexander Klink, van Hydrobiologisch adviesbureau Klink, de  monitoring van vis en macrofauna uitgevoerd. Hierbij zijn nieuwe technieken toegepast omdat het om zulke bijzondere structuren gaat. Voor de macrofaunabemonstering is bijvoorbeeld is bijvoorbeeld gebruik gemaakt van de door Bureau Waardenburg ontwikkelde onderwaterstofzuiger

Op het rivierhout blijken meer kenmerkende riviersoorten voor te komen dan bijvoorbeeld op stenen. Er zijn zelfs enkele soorten tevoorschijn gekomen waarvan we dachten dat ze waren uitgestorven in Nederland. Vissen profiteren vooral van de kraamkamerfunctie van het rivierhout. Bovendien zijn exotische grondels in de minderheid bij het rivierhout. Dit is bijzonder omdat die de laatste jaren de visgemeenschap in de Nederlandse wateren domineren.

De resultaten van de pilot rivierhout zijn samengevat in een rapport. Ook is er een artikel verschenen in Aquatic Invasions. Aanwijzingen voor hoe rivierhout aan te brengen hebben we voor RWS in een handleiding samengevat.

Contactpersoon: