In het kader van het Beschermingsplan Moerasvogels heeft Bureau Waardenburg in opdracht van Vogelbescherming Nederland de afgelopen jaren studies uitgevoerd naar habitatgebruik en voedselecologie van purperreigers. De reigers foerageren vooral buiten de moerasssen in slotenrijk agrarisch gebied. De stand is nog niet op het oude niveau en mogelijk zijn er tevens bedreigingen in het overwinteringsgebied. reden te meer om nader onderzoek uit te voeren naar trekwegen en habitatgebruik van purperreigers. Om deze reden is in juli 2007 een start gemaakt om enkele purperreigers met een satellietzender uit te rusten. Sinds 2008 ondersteunt ook Wetlands International het project en heeft dit geleid tot o.a. een bezoek aan Sierra Leone om gezenderde purperreigers terug te zoeken (hetgeen lukte) en aldaar lokale betrokkenheid bij de bescherming van de vogels te genereren. Voor uitgebreide informatie hierover alsmede het wel en wee van de gezenderde vogels, zie de speciale purperreiger pagina op de website van Vogelbescherming en de 'Follow the Bird!"-pagina van Wetlands International.

Zenders voor reigers als nieuwe techniek
Er is nog zeer beperkte ervaring met het toepassen van zenders bij reigers. Er zijn wat lokale studies gedaan en Tour Du Valat (Camargue. Frankrijk) heeft eenmaal een poging ondernomen om purperreigers te zenderen. Deze (jonge) vogels zijn bij Noord-Afrika kwijt geraakt. Omdat we goed voorbereid wilden zijn, zijn proeven met nepzenders en tuigjes ondernomen bij reigers in gevangenschap. Hiertoe zijn kleine zilverreigers en blauwe reigers uitgerust met een tuigje en nepzender en is het gedrag bestudeerd. Allerlei aspecten die van belang zijn zoals vliegen, poetsen, lopen en eten zijn bekeken bij de vogels in gevangenschap. Dit heeft geleid tot een aanzienlijke verbetering van de tuigjes-constructie, die bij reigers toch weer anders moet zijn dan bijvoorbeeld bij roofvogels, ganzen of meeuwen. Ook hebben we testen gedaan met jonge blauwe reigers om te zien hoe onvolgroeide individuen reageren op een tuigje. Op basis hiervan is een “meegroeituigje” ontwikkeld. Diergaarde Blijdorp en Vogelasiel De Bonte Piet hebben hierin gefaciliteerd.

Uit de onderzoeken bleek dat reigers zeer rustig blijven met een tuigje op de rug. Ze kijken er eigenlijk niet naar om. Ze leggen de veren over het tuigje en gaan zich onmiddellijk normaal gedragen. Bij sommige vogelsoorten wordt vastgesteld dat ze aan het tuigje gaan pikken of trekken, maar bij reigers zagen we dat niet. Omdat de veren er mooi overheen hangen, kan er ook geen regenwater het verenkleed in stromen.

Het vangen van reigers
De adulte reigers zijn gevangen met slagnetten nabij sloten en op het nest met een speciaal ontwikkelde inloopkooi. Er is internationaal enige ervaring opgedaan met het vangen van reigers op het nest. Dit blijkt goed te lukken als er enige voorzorgsmaatregelen qua methode en werkwijze in acht genomen worden. In dat geval keren de vogels terug op het nest na de vangst. We hebben de adviezen opgevolgd en inderdaad bleken alle gevangen reigers terug te keren op het nest.

Meer weten over purperreigers of satellietwerk
Voor meer informatie over purperreigers of het zenderen van vogels of andere fauna kan contact opgenomen worden met Jan van der Winden of Martin Poot. Voor meer informatie over de bescherming van purperreigers zie www.Vogelbescherming.nl.